الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي جَعَلَ النَّظَافَةَ مِنَ الْإِيْمَانِ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ صَاحِبِ الْوَجْهِ الْأَنْوَرِ وَالْجَبِيْنِ الْأَزْهَرِ، وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ الَّذِيْنَ طَهَّرُوْا قُلُوْبَهُمْ بِالذِّكْرِ وَأَبْدَانَهُمْ بِالْوُضُوْءِ الْأَطْهَرِ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيْكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ، أَمَّا بَعْدُ.
Dhumateng poro alim ulama, poro kiai, poro asatidz ingkang kawulo bekteni. Khususipun dhumateng poro ibu-ibu jamaah pengajian ingkang tansah dipun mulyakaken Allah Ta'ala. Monggo kito sesarengan ngonjukaken raos syukur dhumateng Allah Subhanahu wa Ta'ala, amargi siyang meniko kito tasih dipun paringi umur panjang, kasarasan, lan wekdal longgar saget makempal wonten majelis ingkang barokah meniko. Mboten lali sholawat ugi salam mugi tansah katur dhumateng kanjeng Nabi Muhammad SAW, mugi-mugi kito sedoyo pikantuk syafaatipun mbenjang wonten dinten kiamat. Amin ya Rabbal Alamin.
Saderengipun kito mlebet materi, kulo gadah pantun nggih Bu:
Tuku klopo menyang pasar legi
Ojo lali tuku dondong lan kweni
Yen kito kepingin suargo dadi
Wudhu kudu sing temenan, ojo mung nyiprati
Ibu-ibu jamaah ingkang dipun tresnani Allah, nopo sampun mangertos tema pengajian siyang meniko? Temane nggih meniko al-wudhu syatrul iman. Wudhu meniko separone iman. Menawi kito ningali saking hadits kanjeng Nabi Muhammad SAW, beliau nate dawuh:
الطُّهُورُ شَطْرُ الْإِيمَانِ
Artosipun: Kesucian iku separone iman (Hadits Riwayat Muslim).
Lho, kok saget wudhu niku separone iman? Menawi ibu-ibu badhe sholat, nanging mboten wudhu, sholate sah nopo mboten? Mboten sah to? Senajan rukuh niku regone selangkung yuto, sutra asli saking Dubai, nanging yen mboten wudhu nggih mboten sah. Milo saking meniko, wudhu niku kunci utama. Sholat niku kuncine suargo, lah wudhu niku kuncine sholat. Dados wudhu niku kunci ganda, koyo kunci motor sing anti maling puniko.
Wonten ing kitab Ihya Ulumuddin, Imam Al-Ghazali nerangaken bilih thaharah utawi sesuci niku wonten tingkatan-tingkatanipun. Mboten mung mergo teles-telesan tok. Wonten sekawan tingkatan, nanging siyang meniko kito bahas sing praktis mawon kagem ibu-ibu.
Sepindah, sesuci saking hadas lan najis ingkang wonten ing badan. Iki sing kito lakoni saben dinten. Nanging nggih niku Bu, asring kito niku nek wudhu mung waton teles. Opo meneh nek nembe kesusu badhe sinetron, utawi badhe tindak kondangan. Wudhu niku kedah tartib lan tumakninah.
Allah Ta'ala dawuh wonten Al-Quran surat Al-Maidah ayat 6:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
Artosipun: He wong-wong kang iman, naliko siro kabeh arep nglakoni sholat, moko basuho rupamu, lan tanganmu tekan sikut, lan usapo sirahmu, lan (basuho) sikilmu tekan polok/mata kaki.
Hadirin jamaah rahimakumullah, asring kulo mirsani, ibu-ibu nek wudhu niku wedi banget wedhakipun luntur. Wudhu kok mung dicep-cep nggih niku. Padahal syarat sae wudhu niku banyu kudu ngenani kulit. Menawi wedhakipun kandel sanget koyo tembok, utawi ngangge kutek sing mboten tembus banyu, lah niku wudhu nipun mboten sah. Yen wudhu mboten sah, sholate nggih mboten sah. Eman-eman anggene dandan, nanging ibadahe mboten ketompo.
Kulo ceritakaken setunggal kisah hikayat ingkang masyhur. Panjenengan pirso Sayyidina Bilal bin Rabah? Bilal niku muadzin nipun kanjeng Nabi. Setunggal dinten, kanjeng Nabi dawuh: Bilal, aku krungu sworo sandhalmu wis ono ing suargo. Bayangke Bu, wonge tasih teng dunyo, nanging suarane sandhale wis tekan suargo.
Bilal dipun tangleti kaliyan kanjeng Nabi, nopo amalanmu? Bilal matur: Ya Rasulullah, kulo mboten nate hadas kejaba kulo langsung wudhu. Lan sakwise wudhu, kulo sholat sunnah rong rokaat. Meniko sing jenenge dawamul wudhu. Tansah njagi wudhu.
Ibu-ibu saget mboten niru Bilal? Udan-udan hadas, wudhu. Bengi-bengi ngompol (eh, mboten nggih), wudhu. Njagi wudhu niku mboten mung nggo sholat, nanging nggo tameng saking setan. Wong yen duwe wudhu, setan niku ajrih badhe nggudho. Menawi ibu-ibu nembe nesu kalih bapake teng dalem, ampun malah banting piring, ndang wudhu. Insya Allah atine adem, mboten sido nesu, malah sido njaluk blonjo malih.
Saking penjelasan meniko, monggo kito niataken wudhu kito kanti ikhlas. Wudhu niku ugi saged ngguguraken duso. Naliko kito basuh pasuryan, duso-duso moto niku rontok bareng banyu wudhu. Naliko basuh tangan, duso tangan rontok. Milo saking meniko, ayo kito nembang sesarengan supados eling rukun-rukunipun wudhu.
(Naiknya Syair/Syi'iran Wudhu)
Eling-eling siro manungso
Wudhu iku dadi syarate duso
Niat niyat fardhu krana Allah
Basuh rupo ojo nganti salah
Tangan loro tekan sikut podo
Sirah sithik ojo lali ugo
Sikil loro tekan polok ugo
Tertib niku dadi syarat mulyo
Ibu-ibu ingkang minulyo, dadi thaharah niku mboten mung resik lahir, nanging ugi resik batin. Yen raine wis resik keno banyu wudhu, atine ugi kudu resik. Ampun ngantos bar wudhu, tasih ngrasani tonggo. Bar wudhu, nggih lesane dijogo. Niku nembé jenenge wudhu sing dadi separone iman.
Kesimpulan saking pengajian meniko, sepindah: Wudhu niku syarat sah ipun sholat, mboten pareng sembarangan. Kaping kalih: Jaga wudhu (dawamul wudhu) saged ndadosaken kito ahli suargo kados Sayyidina Bilal. Kaping tigo: Wudhu saged ngresiki duso lan ngademke ati sing lagi panas.
Sakderengipun kulo tutup, kulo gadah pantun penutup:
Mangan sego lawuhe iwak teri
Jangan lodeh enak rasane
Sampun dangu kulo matur mriki
Mugi manfaat kagem sedoyone
Kumpulan Dalil Tematik: Al Wudhu Syatrul Iman (Wudhu Menika Separone Iman)
Kagem para ibu-ibu pengaosan, menika kempalan dalil saking Al-Quran, Hadits, dhawuh ulama, lan cariyos hikmah ingkang nggambaraken bilih sesuci utawi wudhu menika perkawis ingkang agung sanget wonten ing agami Islam.
Bagian 1: Ayat-Ayat Al-Quran
1. Surah Al-Maidah Ayat 6
Ayat menika nggambaraken dhasar wajibipun wudhu nalika badhe nindakaken shalat.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
Tegesipun: Duh wong-wong kang iman, nalika sira kabeh arep nindakake shalat, mulyakna (wisuhana) rai-raimu, lan tangan-tanganmu nganti tekan sikut, lan usapna sirahmu, lan (wisuhana) sikil-sikilmu nganti tekan polok (mata kaki).
2. Surah Al-Baqarah Ayat 222
Gusti Allah remen sanget dhumateng tiyang ingkang njagi karesikan lan sesuci.
إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ
Tegesipun: Saktemene Allah iku asih marang wong-wong kang padha tobat lan asih marang wong-wong kang padha sesuci (ngresiki awak).
3. Surah At-Tawbah Ayat 108
Sifatipun tiyang ingkang ahli masjid inggih menika remen sesuci.
فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ
Tegesipun: Ing njeron masjid iku ana wong-wong kang seneng sesuci, lan Allah iku asih marang wong-wong kang padha sesuci.
4. Surah Al-Muddatsthir Ayat 4
Prentah kagem ngridikaken rasukan minangka bagean saking thaharah.
وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ
Tegesipun: Lan sandhanganmu, nuli resikana.
5. Surah Al-Anfal Ayat 11
Gusti Allah nurunaken jawah kagem sesuci.
وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ
Tegesipun: Lan Allah nurunake banyu udan saka langit marang sira kabeh supaya nuceni sira kabeh nganggo banyu mau.
Bagian 2: Hadits-Hadits Nabawi
1. Hadits Sahih Muslim (Dhasar Utama Tema)
الطُّهُورُ شَطْرُ الْإِيمَانِ
Tegesipun: Sesuci (wudhu) iku dadi separone iman. (Riwayat Imam Muslim saking Abu Malik Al-Asy'ari).
2. Hadits Sahih Muslim babagan Pangapuran Dosa
إِذَا تَوَضَّأَ الْعَبْدُ الْمُسْلِمُ - أَوِ الْمُؤْمِنُ - فَغَسَلَ وَجْهَهُ خَرَجَ مِنْ وَجْهِهِ كُلُّ خَطِيئَةٍ نَظَرَ إِلَيْهَا بِعَيْنَيْهِ مَعَ الْمَاءِ
Tegesipun: Nalika sawijining hamba muslim wudhu, nuli wisuh rai, mula metu kabeh dosa sing didelok mripat mau bareng karo iline banyu wudhu. (Riwayat Imam Muslim).
3. Hadits Bukhari babagan Cahya ing dinten Kiamat
إِنَّ أُمَّتِي يُدْعَوْنَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنْ آثَارِ الْوُضُوءِ
Tegesipun: Saktemene umatku bakal ditimbali ing dina kiamat kanthi kahanan rai, tangan, lan sikil kang mbleret (padhang) amarga tilas wudhu. (Riwayat Imam Bukhari lan Muslim).
4. Hadits babagan Njagi Wudhu
اسْتَقِيمُوا وَلَنْ تُحْصُوا وَاعْلَمُوا أَنَّ خَيْرَ أَعْمَالِكُمُ الصَّلَاةُ وَلَا يُحَافِظُ عَلَى الْوُضُوءِ إِلَّا مُؤْمِنٌ
Tegesipun: Padha istiqomaha sira kabeh, lan weruha bilih amal sing paling apik iku shalat, lan ora ana wong sing bisa njaga wudhu (nggadhahi dawamul wudhu) kejaba wong mukmin. (Riwayat Imam Ahmad lan Ibnu Majah, derajatipun Sahih).
5. Hadits babagan Wudhu saderengipun Tilem
إِذَا أَتَيْتَ مَضْجَعَكَ فَتَوَضَّأْ وُضُوءَكَ لِلصَّلَاةِ
Tegesipun: Nalika sira arep mapan turu, mula wudhua kaya wudhumu nalika arep shalat. (Riwayat Imam Bukhari lan Muslim).
6. Hadits babagan Ngangkat Derajat
أَلَا أَدُلُّكُمْ عَلَى مَا يَمْحُو اللَّهُ بِهِ الْخَطَايَا وَيَرْفَعُ بِهِ الدَّرَجَاتِ؟ إِسْبَاغُ الْوُضُوءِ عَلَى الْمَكَارِهِ
Tegesipun: Gelem po ra tak duduhake perkara kang bisa nglebur dosa lan ngangkat derajat? Yaiku nyampurnakake wudhu ing kahanan kang ora kepenak (kayata adhem banget). (Riwayat Imam Muslim).
7. Hadits babagan Suwarga
مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ يَتَوَضَّأُ فَيُبْلِغُ - أَوْ فَيُسْبِغُ - الْوُضُوءَ ثُمَّ يَقُولُ: أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ... إِلَّا فُتِحَتْ لَهُ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةُ
Tegesipun: Sapa wae sing wudhu kanthi sampurna nuli maca syahadat, mula bakal dibukakake lawang suwarga sing cacah wolu. (Riwayat Imam Muslim).
8. Hadits babagan Siwak (Karesikan Cangkem)
لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ مَعَ كُلِّ وُضُوءٍ
Tegesipun: Lamun ora mberati marang umatku, mesthi bakal tak perintahake siwakan (sikat untu) saben-saben arep wudhu. (Riwayat Imam Ahmad, derajatipun Hasan Sahih).
Bagian 3: Qaul Ulama lan Kitab Kuning
1. Imam Al-Ghazali (Kitab Ihya Ulumuddin)
Thaharah utawi sesuci menika wonten sekawan tingkatan. Ingkang angka setunggal inggih menika ngresiki dhiri saking hadats lan najis. Angka kalih ngresiki anggota awak saking dosa. Angka tiga ngresiki ati saking akhlak mazmumah. Angka sekawan ngresiki batin saking saliyane Gusti Allah.
2. Imam An-Nawawi (Kitab Syarah Sahih Muslim)
Maknanipun wudhu menika separone iman inggih menika iman saged ngeresiki regedan batin, dene wudhu ngeresiki regedan lair. Kekalihipun mboten saged dipun pisahaken.
3. Syekh Nawawi Al-Bantani (Kitab Sullamul Munajat)
Wudhu menika mboten namung ritual wisuh awak, nanging dadi kuncine shalat. Tanpa wudhu, shalat mboten dipun tampi, mangka shalat menika cagaking agami.
4. Kitab Safinatun Najah
Fardhu wudhu menika wonten enem: Niat, wisuh rai, wisuh tangan tekan sikut, ngusap sebagian sirah, wisuh sikil tekan polok, lan tertib. Menika dhasar karesikan kagem ibu-ibu.
5. Imam Ash-Shafi'i
Ilmu iku cahya, lan cahya mau ora bakal mlebu marang ati sing reged. Wudhu menika salah siji sarana kagem njagi ati lan pikiran tetep bening.
6. Kitab Bidayatul Hidayah
Dhawuhipun Imam Al-Ghazali, nalika wisuh rai ing wudhu, niatana supaya Gusti Allah madhangake rai kita ing dinten kiamat.
7. Al-Hafiz Ibnu Hajar Al-Asqalani (Kitab Fathul Bari)
Wudhu saged dados tameng saking panggodha setan. Tiyang ingkang njagi wudhu bakal dipun njagi dening malaikat.
8. Kitab Risalatul Muawanah (Sayyid Abdullah Al-Haddad)
Dipun sunnahaken sanget kagem tansah nggadhahi wudhu (dawamul wudhu) amargi wudhu menika gegamanipun tiyang mukmin (silahul mukmin).
9. Imam Al-Qurthubi
Ngendika bilih sesuci menika dadi syarat sah-e ibadah sing paling dhuwur, yaiku shalat. Mula wudhu menika dadi kemuliaan.
10. Kitab At-Tazkirah (Imam Al-Qurthubi)
Tiyang ingkang pejah ing kahanan nggadhahi wudhu, menika kalebet pejah ingkang husnul khatimah lan dipun etang mati syahid (syahid al-akhirah).
Bagian 4: Kisah lan Riwayat Hikmah
1. Kisah Bilal bin Rabah
Kanjeng Nabi nate mireng suwara sandhalipun Bilal wonten ing suwarga. Nalika dipun dangu, Bilal matur bilih piyambakipun mboten nate pedhot wudhu. Saben batal, piyambakipun langsung wudhu lan shalat sunnah rong rakaat.
2. Kisah Imam Abu Hanifah
Dipuncariyosaken bilih Imam Abu Hanifah nggadhahi kasyaf (mripat batin sing landhep). Piyambakipun saged mirsani dosa-dosa ingkang rontok saking toya wudhunipun tiyang-tiyang. Menika bukti bilih wudhu ngresiki dosa lair lan batin.
3. Riwayat saking Sayyidina Utsman bin Affan
Utsman nate praktek wudhu ing ngajengipun para sahabat, nuli ngendika: Aku weruh Kanjeng Nabi wudhu kaya wudhuku iki, nuli Nabi dhawuh bilih sapa wong sing wudhu kaya mangkono, dosa-dosane sing wis kepungkur bakal dingapura.
4. Mukjizat Toya Wudhu saking Driji Nabi
Nalika perang utawi lelungan, para sahabat kangelan golek banyu wudhu. Kanjeng Nabi nuli nyelehake astane ing wadhah, mangka metu banyu saking driji-drijinipun kagem wudhu ewonan sahabat.
5. Cariyos Anas bin Malik
Kanjeng Nabi nate paring wasiat dhumateng Anas bin Malik: Duh anakku, yen sira bisa tansah ing kahanan suci (duwe wudhu), mula lakonana. Amarga malaikat pati yen njabut nyawa wong sing duwe wudhu, wong mau dicathet mati syahid.
6. Kisah Ulama ingkang Mboten Nate Gantos Wudhu Isya lan Subuh
Kathah ulama salaf ingkang njagi wudhunipun saking Isya ngantos Subuh amargi saking khusyukipun ibadah lan sakedhikipun tilem, nggambaraken bilih wudhu menika dadi kekiyatan batin.
7. Hikmah Wisuh Sikut lan Polok
Wonten riwayat bilih ing dinten kiamat, umat Islam bakal dikenali saking cahyanipun. Sing sikut lan poloke luwih dhuwur wisuhane, cahyane bakal luwih amba lan padhang.
8. Pepeling kagem Tiyang ingkang Wudhunipun Kesusu
Kanjeng Nabi nate mirsani sahabat sing wudhu nanging poloke (tumit) mboten teles. Nabi nuli dhawuh: Cilaka temen tumit-tumit sing ora kambah banyu wudhu saka geni neraka.
9. Kisah Sayyidah Fatimah Az-Zahra
Putrinipun Kanjeng Nabi menika misuwur sanget njagi karesikan lan wudhunipun. Menika dados tuladha kagem ibu-ibu pengaosan supados saged njagi karesikan griya lan dhiri minangka ibadah.
10. Riwayat ngenani Wudhu nalika duka (marah)
Kanjeng Nabi paring dhawuh bilih nesu (marah) iku asale saka setan, lan setan digawe saka geni. Geni mung bisa dipateni nganggo banyu, mula yen nembe nesu, ibu-ibu dipun utus kagem wudhu.
Matur nuwun sedoyo kawigatosanipun, nyuwun pangapunten sedoyo kaluputanipun.
Wallahul muwaffiq ila aqwamith thariq, wassalamu'alaikum warahmatullahi wabarakatuh.
Komentar0